دسته بندی علوم
علوم را به علوم انسانی ، تجربی (طبیعی) تقسیم می کنیم .
کنش انسانی : تمام رفتارهای انسان است « شروط : اراده و اثر بیرونی (عمل) »
کنش طبیعی : این کنش بدون اراده انسان است و پشتوانه الهی دارد مانند باران
پدیده : اثری که کنش می گذارد
پدیده طبیعی : تاثیرات کنش طبیعی روی اطرافش
پدیده انسانی : تاثیرات کنش انسانی روی اطرافش
تفاوت علوم انسانی و تجربی :
- هدف
- روش
هدف علوم انسانی : شناخت کنش و پدیده انسانی و شناخت انسان
هدف علوم طبیعی : شناخت قواعد کنش و پدیده های طبیعی
روش علوم طبیعی : آزمایش و تحلیل و تجربه کردن
روش علوم انسانی : ذهن و فکر و تفسیر
این موضوع ها چه ربطی به جغرافی دارد و جغرافی کجای این دو دسته قرار دارد ؟
جغرافی : یک شاخه از علم است که خشکی ها، ویژگی ها، ساکنان و پدیده های زمین را مطالعه می کنند . می توان گفت جغرافیا چون هم مطالعه پدیده های طبیعی است و هم انسانی پس هم جز رشته طبیعی و هم انسانی قرار می گیرد.
در کل جغرافی به علوم انسانی نزدیک تر است تا به علوم تجربی
جغرافیای طبیعی مربوط به علوم تجربی و جغرافیای انسانی مربوط به علوم انسانی است. علوم تجربی برای کمک به جغرافیایی آمده است ولی در کل جغرافیا در گروه علوم انسانی قرار دارد .
جغرافیای طبیعی : مربوط به طبیعت و علوم تجربی است .
جغرافیای انسانی : مربوط به انسان و علوم انسانی است .
علوم تجربی در بعضی موارد مثل زلزله به کمک علوم انسانی می آید .
زمان و مکان دو چهارم عنصر اتفاق است . زمان « تاریخ» و مکان «جغرافیایی»
جغرافیای انسانی نسبت به طبیعی مهم تر است .
آشنایی با جهان
قاره چیست ؟
قاره خشکی های بزرگ و یکپارچه هستند که با دریاها یا پوشش های طبیعی از هم جدا می شوند (پوشش طبیعی مثل جلگه یا جنگل یا دریاچه و .....)
روسیه : ۱/۳ روسیه در اروپا و ۲/۳ آن در آسیا قرار دارد مرز بین این دو دسته کوه اورال است . چیزی که اروپا را از آسیا جدا می کند پوشش طبیعی است اما در تقسیم بندی سیاسی کل روسیه در اروپا است .
پایین کوه اورال دریای خزر و رشتهکوه قفقاز قرار دارد .
مرز بین آسیا و اروپا دریاچه خزر کوههای اورال و قفقاز است .
ملاک جدا شدن قاره ها پوشش های طبیعی است .
ما ۷ قاره داریم :
/ آسیا
/ آفریقا
/ اروپا
/ آمریکای شمالی
/ آمریکای جنوبی
/ اقیانوسیه (استرالیا)
/ قطب جنوب
چرا قطب شمال قاره نیست ؟
چون قطب شمال یخ های شناور در روی آب است و خشکی بزرگ و یکپارچه نیست یخ قطب جنوب روی خشکی قرار دارد .
جمعیت قاره ها
آسیا > آفریقا > اروپا > آمریکای شمالی > آمریکای جنوبی > اقیانوسیه > قطب جنوب ( بدون جمعیت )
نام مکان ها و اقیانوس های جهان : اقیانوس منجمد شمالی - اطلس - آرام - هند - منجمد جنوبی
تفاوت دریا و دریاچه : دریا به اقیانوس و آبهای آزاد وصل است ولی دریاچه وصل نیست .
تفاوت تنگه و کانال و مهمترین تنگه و کانال های جهان: یک آبراه در خشکی هستند که دریا و اقیانوس را به هم وصل می کند .
تنگه به طور طبیعی ایجاد میشود اما کانال را آدم ها می کنند .
نام ۲ کانال
/ کانال سوئز اتصال بین مدیترانه و دریای سرخ را امکان می بخشد .
/ کانال پاناما که اتصال بین اقیانوس اطلس به آرام را فراهم می کند .
نام ۵ تنگه
/ تنگه جبل الطارق
/ هرمز
/ ترکیه
/ مالاکا
/ باب المندب
ناهمواری
ناهمواری چیست ؟
شکل های طبیعی بر روی سطح زمین (چه هموار، چه ناهموار) مثل دشت ، جلگه ، رشته کوه و ......
چرا شناخت ناهمواری مهم است؟
مسکن انسان ، منابع آب ، کیفیت خاک و کشاورزی ، سیستم زهکشی « الگوهای آبی در سطح زمین » ، اهمیت نظامی ، آب و هوا ، حمل و نقل و ناوبری و اقتصاد
فرایند تشکیل ناهمواری ها
فرآیند های زمین شناختی «تشکیل کوه» : حرکت صفحات معلق زمین
منشا فضایی : جاذبه / آب / باد / دما
فرایند های فرسایشی : برخورد شهاب سنگ به کره ی زمین
سه دسته ی اصلی ناهمواری
/ فلات های بلند و کوههای مرتفع
/ سرزمینهای پست
/ مجمع الجزایر آتشفشانی
آب و هوا «آسیا»
بیشتر روزها سرد و یخبندان ، زمستان سرد و تابستان گرم (قاره ای) ، سرزمین های گرم
باد ها : بادهای باران آور موسمی ، بادهای باران آور غربی ، بادهای باران آور مدیترانه ای
نژاد
گروه جمعیتی که از نظر ژنتیک و ظاهری شبیه هم هستند .
در سده ۱۸ یا ۱۹ شکل گرفته است و دلیل آن استعمار بوده که باعث پدید آمدن تفاوت نژادی شده است .
/ زرد پوست
/ سفید پوست
/ سیاه پوست
/ سرخ پوست
/ نژاد استرالیایی
به خاطر استعمار، نژاد سرخ پوست و نژاد استرالیایی بسیار کم شده اند .
خاورمیانه
در سال ۱۹۰۲ غربیها شرق را نسبت به خود سه قسمت کردند
خاور نزدیک
خاورمیانه
خاور دور یا خاور شرقی
پاکستان و جنوب غربی آسیا بیشترین و کمترین جمعیت را دارند .
جلگه های سند و بین النهرین مهمترین جلگه های خاورمیانه هستند .
______________
حریم دریایی
خط مبنا خطی است که در کنار خشکی های دریا می کشند که خط جزر است. یعنی مرز انتهایی جزر (پایین اومدن) در دریا خط مبنا است و آن را مرز خشکی میگیرند.
حریم دریایی هم مقدار شعاع x مایلی از خط مبناست که مخصوص هر کشور است و با وارد شدن هر گونه وسیله نقلیهای به این مرز میتواند آن را بزند چون انگار به خاک آن کشور تجاوز کرده است. برای مثال چون تنب کوچک و تنب بزرگ و ابوموسی برای ایران است، کشورها برای رد شدن از این بخش عمیق خلیج فارس نیاز به گرفتن مجوز از ایران را دارن
خاور میانه
در سال ۱۹۰۲ غربیها شب را نسبت به خود سه قسمت کردند
/ خاور نزدیک
/ خاورمیانه
/ خاور دور یا خاور شرقی
پاکستان و جنوب غربی آسیا بیشترین و کمترین جمعیت را دارند .
جلگه های سند و بین النهرین مهمترین جلگه های خاورمیانه هستند .
فیلم اهمیت خاور میانه !
حریم دریایی
خط مبنا خطی است که در کنار خشکی های دریا می کشند که خط جزر و مد است. یعنی مرز انتهایی جزر در دریا خط مبنا است .
حریم دریایی هم مقدار x فاصله از خشکی تا دریا است که مخصوص هر کشور است .
نا امنی در خاور میانه
چرا خاور میانه دارای اهمیت است ؟
خاور میانه حدود 75 درصد منابع جهان را دارد که این باعث نا امنی این منطقه می شود .در سال 2007.
در خلیج فارس 3 فروشنده مهم نفت وجود دارد .
/ ایران در شمال خلیج فارس
/ عراق در غرب خلیج فارس
/ عربستان در جنوب خلیج فارس
خب، این امر می تاند باعث وسوسه کشور های صاحب قدرت ( آمریکا و ... ) شود تا این منطقه را مورد استعمار و یا حتی خرید نفت کند .
خلیج فارس در وسط صادرات نفت است.
در تنگه هرمز 3 جزیره مهم وجود دارد؛
/ تنب بزرگ
/ تنب کوچک
/ ابوموسی
دلیلش هم این است که کشتی ها فقط می توانند از بین این جزایر سه گانه عبور کنند و فقط بین این 3 عمق (40 متر) زیادی وجود دارد و این 3 برای ایران هستند.
حداقل عمق مورد نیاز برای هر کشتی 40 متر است.
در طول تاریخ هیچ کشوری نتوانسته است راهی به غیر از صادرات نفت از تنگه هرمز پیدا کند. پس اینطوری است که ناامنی زیاد می شود .
پس عربستان و آمریکا دو همدست، دوست دارند که ایران دو قدرت جزایر سهگانه و تنگه هرمز را در دست نداشته باشد و تاثیری بر کشتیهای نفتی و نفت جهان نداشته باشد. پس عربستان به کمک آمریکا دو خط لوله کشیدند، یکی از دریای سرخ به دریای عمان، که برای دور زدن باب المندب و تنگه هرمز باشد، یکی از امارات به عمان که تنگه هرمز را دور بزند.
یمن
می دانیم که امروزه عربستان با یمن درگیری دارد !
یمن در حوزه اقتصادی بسیار فقیر است !
در عوض عربستان در این حوزه بسیار قوی و ثروتمند است ...
پس این یک جنگ نا برابر است !
+ پس چرا عربستان با یمن درگیری ایجاد کرده است ؟؟!
یمن از نظر اقتصادی ضعیفترین منطقه و عربستان قویترین.
و مهمتر
+ چرا عربستان با وجود تعداد بسیار زیادی اسلحه و موشک و ... در قبال این یمن فقیر ، هنوز نتوانسته است یمن را تسخیر کند ؟!
یکی از دلایلی که مربوط به جغرافیا نیز هست ؛
یمن دارای 3 نوع منطقه است ؛
- مناطقی که در تصرف القائده می باشد .
- مناطق کویری
- مناطق شیعه نشین و کوهستانی ==> این منطقه بسیار به یمن در مقابله با عربستان کمک کرده است !
همانطور که در فیلمی را در استان جوف مشاهده کردیم ، مناطق کوهستانی کار را برای عربستان بسیار سخت کرده است !یک تک تیرانداز به راحتی یک گردان را به پنهان شدن لایه کوهها از پا در میآورد.
نیرو های یمنی با وجود مناطق کوهستانی توانسته اند به خوبی در مقابله با عربستان پیروز باشند .
این امر می تواند به ما در شناخت اهمیت ناهمواری ها در امور سیاسی و ... کمک کند .
حال چرا عربستان قصد تصرف یمن را دارد؟ چون یمن حریم دریایی شاه راه ارتباطی شرق به غرب را دارد یعنی باب المندب و یمن هم تحت سلطه عربستان نیست و شیعههای چهار امامی دارد. غیر از آن جزیرهای به نام میون در کنار یمن و در کناره باب المندب است که آن نیز یک حریم دریایی دارد و اگر یمن اراده کند میتواند این شاه راه را ببندد. غیر از یمن کشوری به نظر خندهدار اما مهم جیبوتی نیز در باب المندب نقش دارد. در صورت بسته شدن باب المندب کشتیهایی که از چین و هند که جز کشورهای تجاری به حساب میآیند باید آمریکا را دور بزنند و بعد به اروپا برسند، یا اروپایی ها مجبورند آفریقا را دور بزنند و بعد برسند، ولی با باب المندب کارشان راحتتر است و راحت از آنجا در کانال سوئز میاندازند و به دریای مدیترانه و ... میرسند.
استعمار
گرفتن کشوری به بهانه آباد کردن مانند آمریکا و انگلیس در مصر که رفتن و دیدن زمین زیاد است و به دقت با خط های مرزی صاف(مانند مرز الآن مصر) تقسیم کردند بین خودشان و مردم را برخی به بردگی بردند و برخی از حاکمان محلی مقاومت کردند و برخی صلح کردند.
جنگ نیابتی
با شروع جنگ در سوریه بسیاری از کارگاه ها کارخانه ها تعطیل شدند و تاثیرات بسیار مخربی بر روی اقتصاد سوریه گذاشته و همچنین خیلی ها مهاجرت کردند و کشته شدند که باعث کاهش جمعیت شد در کنار آن بعضی از آمریکایی ها را به دلیل دفاع از پایگاه ها و ... به تنف فرستادند که آن پایگاه در کنار جاده قرار که آنها گفتند که از شعاع 50 کیلومتری کسی حق ندارد از آمجا رد شود که باعث مختل شدن رفت و آمد در آن جاده که مسیر صادرات و واردات به خیلی از کشور ها مانند عراق ، لبنان و ایران و... هست که این پایگاه این مسیر را مختل کرده که این جاده با دو دریای سیاه و مدیترانه در ارتباط بوده که تجارت را برای مردم شرق راحت کرده ،از طرفی دیگر سوریه در قدیم و حال مسیر مهمی برای تجارت با کشور های غربی بوده که چینی ها هم در تلاش هستند که دوباره جاده ی ابریشم را بازسازی کنند و آمریکا دارد با از کار انداختن تنف راه موقطی می تواند این کار را متوقف کند .
دربارهی حمله آمریکا و کشور های همدست آن به سوریه که حدف از آن نابود کردن حکومت آن کشور ، هم میدان های نفتی را بدست بیاورند و هم شاهراه های مهمی که در خاور میانه هست که از آنها استفاده کنند و اینکه جلوی خط نفت ایران عراق سوریه و .. را بگیرند که گاز ایران به اروپا نرسد و خود جای روسیه را در صادرات نفت با صادر کردن گاز از طریق سوریه ترکیه و ... که پول خوبی در بیاورند.
دربارهی حرف های زده شده در بارهی موقعیت قرار گیری سوریه رد جهان این است که این کشور در موقعیت بسیار خوبی واقع شده که اگر کشوری بتواند نفوذ خود را در آن کشور زیاد کند می تواند خیلی از محصولات خود را بفرستند یا جلوی رفتن محصولات رقبای خود را بگیرند مانند آمریکا که فرود گاه ها و پایگاه های نظامی بسیار زیادی در آنجا قرار داده .
1- جنگ هایی که در کشور هایی مانند سوریه شکل میگیرد هم اهداف اقتصادی و هم اهداف جغرافیایی دارد چون اگر در آن کشور نفت زیادی باشد می تواند از آن استفاده کند یا اینکه حتی بخشی از مردمان خود را در آنجا جای دهند و اینکه اگر آن کشور موقعیت خوبی در داشت می تواند جاده(مسیر انتقال یک جنسی) بسازد و محصولات خود را ارسال کند و از کسانی که می خواهند از آن استفاده کنند مالیات بگیرند که همه ی اینها پول و قدرت می خواهد که ابر قدرت ها دارند .
2-فواید آن عبارت اند از:
1. سرباز کشور های خودشان کشته نمی شوند .
2. برای خود هیچ خطری ندارد.
3.هروقتی که به هدفش رسید می تواند آنها را نابود کند .
4.نسبت به جنگ هایی که خودشان وارد می شود هزینه ی کمتری دارد .
5.خود درگیر جنگ نیستند و می توانند در زمان جنگ های آنها از جا های اشغال شده استفاده کنند.
6.می تواند بدون زحمت دشمن خود را ضعیف کند حتی اگر پیروز نشود باز هم لطمه ای به کشور مقابل زده .
7. در جهان و حقوق بشر هیچ دردسری ندارند چون اثر زیادی از آنها در این جنگ نیست.
8. برای فروش سلاح به جنگ نیاز دارند.
دولت رانتیر
دولت رانتیر یعنی دولتی که به فروش نفت متکی است و به مالیات نه که همین باعث به وجود آمدن مافیاهای مالیاتی میشود و همچین دولتهایی با تحریم شدن نفت، به کل کشور میترکد.
مثل بازار سیاه، مالیات ندادن هنرمندان، نداشتن مالیات بر خانههای خالی، نداشتن توانایی بر کار پرشکان و مالیات آنها.
یعنی دولت برای تأمین خود، دو راه برای اقتصاد خود دارد. یکی صنعت داخلی، یکی فروش نفت. فروش نفت راهی سادهتر است و اقتصادی قویتری هم در زمان کوتاهتر میدهد، چون نیاز به توسعه زیادی هم ندارد مثل صنعت داخلی، ولی صنعت داخلی نیاز به توجه دارد، نیاز به توسعه دارد و راه یک شب مثل فروش نفت نیست، ولی مهمتر از همه دولت پایبند به صنعت داخلی با ایجاد محدودیتی مثل تحریم به کل نابود میشود. دولت رانتیر هم به جای استفاده از منابع داخلی به سراغ نفت میرود.
